404 | Medya Ermenek Medya Ermenek
Facebookta Paylaş

DAVDAS BEYLERİ

1473 tarihinde Osmanlı Devleti ilk başkenti Ermenek olan Karamanoğulları Beyliğine, Ermenek’teki Mennan Kalesi ‘nde son verir. Karamanoğulları halkı ile yöneticilerini Taşeli’nden, Ermenek’ten Karamanoğulları diyarından bilgin, Ulema ve sanatkârları önce İstanbul’a sürgün gönderir. Bu sürgünler içinde de Larende de (Karaman) bulunan Mevlâna’nın torunu Ahmet Efendinin de bulunduğunu öğrenen Fatih Sultan Mehmet Ahmet Efendi’yi geri gönderir.

Sürgünler Türkiye’nin bir çok bölgesine gönderildiği gibi Doğu Karadeniz Kafkaslar Balkanlar Irak ve Suriye’de Rakka, Hama, Humus, Kıbrıs ve Daha bir çok yerlere sürgün gönderilir.[1]
Orta Toroslarda Taşeli Ermenek ve Çevresinin yönetimi için Osmanlı Devleti Davdas merkez olmak üzere beyler atar. Bu atanan beyler Alanya yoluyla gelerek Davdas’a yerleşir.
Davdas Köyü Orta Toroslar’da Taşeli’nin ortasındadır. Karamanoğulları döneminde Ermenek’e bağlıdır. Günümüzde ise Karaman ili Başyayla ilçesine bağlı bir köydür.
Doğusunda, Gerde (Bozyaka) köyü, batısında Büyükkarapınar Köyü, kuzeyinde Barçın yaylasından geçen Sarıveliler Konya Yolu, güneyinde Ermenek Sarıveliler Konya Yolu vardır.
Davdas’a yerleşen bu beylere “Davdas Beyleri” denir. Davdas Beyleri asker toplar, askere gönderir, vergi alır, vergi toplar, Osmanlı Devleti adına İdareyi yürütür. Sosyal düzeni sağlar, tüm yetkiler elindedir. Bu beyler Davdas’a gelirken yanlarında katip (mukayit), Seyis (at yetiştiren), Duvarcı, Kadı, din alimi, aşçı gibi nelere ihtiyaç duyuluyorsa hepsini yanlarında getirirler. Ayrıca kendilerini de korumaları için asker, mühimmat gibi ihtiyaç duyulan ne varsa getirmişlerdir. Geçmişte Durmuş Ali Katip, Gabış Koca olarak bilinen Abdullah Bey (Gabış Abdullah) Gargaralı (Güney Yurt) Hurşit Ağa’nın dedesinin hanımı, Durmuş Ali katibin kız kardeşidir.
Bugün Karaman İli’nin Başyayla İlçesine Bağlı Davdas Köyü’nün ismi 1960 yılında Üzümlü Köyü olarak değiştirilmiştir. Günümüzde Davdas nüfusuna kayıtlı olan Ahmet Alparslan, Mustafa Sönmez, Sadık Atasoy, Kamil Sönmez, Mehmet Turan, Mehmet Akyel ve Davdas’lı yaşlı dedeler sözlü ve yazılı kaynaklar gösterip, kaynaklar vererek, 1700’lü yıllardan bu yana sürüp gelen Davdas Beyleri ile ilgili bilgileri şöyle dillendirdiler.
Ahmet Alparslan araştırmacı yazar, bana yazıp verdiği kaynakya, şu bilgileri sunar. Davdas’a ilk gelen I. Ali Bey, 1754 yılına kadar bir başka yerde vali olan Mehmet Paşa’nın oğludur. I.Ali Bey Davdas’ta Osmanlı Devleti adına göreve başlar. 30 Temmuz 1973 e kadar görevde kalır. 1795 yılında ölür. I. Ali Bey’in ortanca oğlu Ahmet Paşa (Tülü Ahmet Paşa, Tümgeneral ,  1685-1750) Mısır Valiliği de yapmıştır. Dedemin çocuklarından Hacı Ali Ağa büyük dedemiz Sinan Bey, Abdullah Bey, Zeliha Hanım tekrar eski toprakları olan Karamanoğulları’nın ilk başkenti Ermenek Yöresine dönüp beylerin çiftliği olan “Davdas Yukarı Saray” Kışla (Yeniceköy) ve Mut (Gıravga) da yaşamaya başlamışlardır.
  1. Ali Bey’in ortanca oğlu Ahmet Bey sancak beyi payesiyle vali olmuş ve 24 Ocak 1796 da görevinden ayrılmış, Mısır’a gidip 1810 ‘a doğru orarada ölmüştür. Ahmet Bey’in yerine kardeşi Yusuf Paşa gelmiş, 5 Ağustos 1832 ye kadar 3 padişah devrinde 36,5 yıl valilik yapmıştır. 1840 da ölmüştür. Yerine ikinci oğlu Ali Paşa vali olmuş ve 26 mayıs 1835 e kadar makamında kalmıştır. İstanbul’a gidip 1845 te ölmüştür. [2]
DAVDAS BEYLERİ ŞEMASI
Davdas Beyleri bugünkü Üzümlü (Davdas) köyünün 300m yukarısında “Beyler Sarayı” yaptırmışlar. O sarayda oturmuşlardır. Davdas Köyü’nün içinde de sarayları vardır. Günümüzde saray çakıl yığınakları halindedir, saray bakımsızlıktan yıkılmıştır. O devirde Yeniceköy’de kalıyorlardı. Çünkü Yeniceköy su yeşillik ve manzara, meyve bol, verimli bir yöredir.  Davdas 1800 lü yıllarına kadar hüküm sürdükleri yazılagelmiştir. Yukarıda isimleri yazılan ve yazılamayan bütün davdas beylerinin kökü I.Ali Bey ile Ali Bey’in Ortanca Oğlu Ahmet Paşa’ya dayanır.
Davdas’ta cumhuriyetten önce 3 tuğlu beylik merkezi olduğu büyüklerimiz tarafından anlatılırdı. Sadık Atasoy, Davdas Beyliği zamanında Davdasın kendi yerleşik Türkmenleri büyük aileler oluşturmuştur der. Mehmet Turan Bey de “hacı Ağalar Sülalesi de dedemin dedeleridir” der. Davdas köyünün bir bölümü de Hacı Ağalar sülalesine dayanır. Atasoylar Sülâlesi, Mehmet Turan Sülâlesi, Alparslanlar Sülâlesi, Mukaitler Sülâlesi, Süleyman Keyalar(Kiya) Sülâlesi, Karaosmanlar Sülâlesi, Hacı Metinler Sülalesi, Zulümler Sülalesi, Bekir Keyalar Sülalesi, Fakılar Sülâlesi, Çavuşlar Sülâlesi, Maviler Sülâlesi, İmamlar Sülâlesi, Sarılar, Mustafa Hocalar Sülâlesi, Şükrü Hocalar gibi büyük sülâleler yanında çok sayıda da göçler olmuştur. Davdas’ta beylik zamanında en önde gelen meşhur din alimi Şükrü Hoca diye bilinir. Yukarıda isimleri yazılı olan Davdas doğumlu Ahmet Alparslan, Sadık Atasoy, Mustafa Sönmez, Kamil Sönmez, Mehmet Turan, Mehmet Akyel açıklamalarına şöyle devam ettiler. “Davdas köyünde geniş yetkilerle görev yapan Davdas Bey’i “bu ünlü yiğit Karacaoğlan’ın mezarı, bizim beldemizde olmalıdır” diyerek adamlarına gizlice 40 sarı lira verir. Karacaoğlan’ın cenazesini gizlice Davdas’a getirilir. Din alimi meşhur Şükrü Hoca mezar kazıp cenazeyi başka yöreye nakletmek çok büyük günahtır. Götürüp ilk gömüldüğü yere defnediniz diye fetva vermiştir. Bu fetva üzerine büyük halk şairi Karacoğlan’ın naaşı ilk gömüldüğü yer olan Başdere’ye getirilerek köylerin ortasındaki ortak mezarlığın ortasında bulunan Karamanoğlu döneminden kalan Sarıveliler’e ait olan mezarlıktaki Ulu Cami’nin güney cephesinde duvarla çevreli bulunan camiye 2 metre mesafedeki hazireye defnedilmiştir” dediler.
Ahmet Alparslan rahmetli olmadan önce bana Alanya’dan gönderdiği yazısında sözlerine şöyle devam eder. “Benim de ismini aldığım dedem Mukayit Ahmet Efendinin babam Gardiyan Ali Rıza Alparslan, annemin babası olan beylerin Keyalarından Yahya, Bekir Keyalardan Ahmet Efendi uzun süre muhtarlık yapan Süleyman Keya, Mustafa Keya, Hüsnü Ayan Emmim, Polis Hulusi Atasoy şunları kaydetmişlerdir. “Ağırlıkla Davdas’ta bulunan beyler çeşitli şehirler ve köylerde kendilerinden bir aileyi o yöreye yerleştirmişlerdir. Uç beyliği yapmışlardır. Çocukluğumuzda tarihi Başdere Pazarına giderdik bu Pazar Taşeli’nin En büyük pazarı idi. Bu pazara eskiler “Karacaoğlan Pazarı” derlermiş. Bu pazardaki insanlar alışverişlerinin yanında yörenin Karacoğlan ruhlu insanları tarafından yazılan destanları da bu pazarda satılırdı” diye yazar.
ASILAN AŞKIYA DAVUT
Yine Ahmet Alparslan’ın aynı yazısında, “yüzyıllardan beri Akdeniz Yörükleri (Alanya, Gazipaşa, Anamur, Bozyazı, Gilindire (Aydıncık)” Sarıveliler sınırları içindeki Barçın Yaylasına göçerlerdi. Günlerden bir gün yayla da bir aşkıya ortaya çıkar. Aramalara rağmen ele geçirilemez en sonunda Davdas(Üzümlü) köyünün yukarısında yakalanır. O devirde mahkeme Olay nerede olmuşsa o yerde yargılama yapılırmış. Bu sebeple Davdas Kadısı, Ermenek Kadısı, Karşıyaka Kadısı, İzvit Kadısı, Sarıveliler Kadısı Davdas’ın yukarısında Davdas Kadısı’nın uygun gördüğü yerde toplanırlar. Yargılama sonucu aşkıyaya müebbet hapis kararı verilir. Sarıveliler Kadısı “aşkıya olan bu Davut çok adam öldürdüğü, pek çok kadının ırzına geçtiği bildirildi, yapmadığı kötülük kalmadı, çevrede yaylada huzur yok oldu, bu bir cânidir. Aşkıyaya bölgenin huzuru için verilecek hüküm ölümdür” demesi üzerine önceki karardan vazgeçilir. Ölüm kararını tüm kadılar onaylar ve imza altına alırlar. “Davud’u as” kararı böylece yürürlüğe girer. Aşkıya Davut Davdas’ın yukarısındaki “Kanlı Söğüt” ’e asılır. Bu olayı duyan Davud’un anası 3 gün aleme ibret için asılmış olan oğlunun yanına gelerek feryat eder, ağlar, çırpınır, ünüğü yettiği kadar bağırır. “Oğlumu astılar, Davud’umu astılar. O Sarıveliler Kadısı, kadı olamaz. Allah’ın verdiği canı Allah alır. O deli kadıdır” diye ağlamaya, sızlamaya devam eder. Bu nedenlerle Sarıveliler Kadısı’nın adı “Deli Kadı” olarak anılagelmiştir. Bugün bile Sarıveliler’de ve yörede Sarıveliler Kadısı “Deli Kadı Sülâlesi” diye bilinir. Yukarıda belirtildiği gibi köyün adı da “Davud’u as” kararından dolayı isminin “Davdas“ kaldığı söylenegelmektedir.
 İSTANBUL OSMANLI DEVLETİ ARŞİVLERİNDE DAVDAS KÖYÜ
Osmanlı Devlet Tahrir Defterlerinde,  Davdas Köyünde Derviş Ahmed Zaviyesi olduğu ve zaviyenin kurucusu Derviş Ahmet 1518 tarihinde hayatta olduğu ve padişah beratıyla zaviyenin şeyhliğini
Yürüttüğü anlaşılmaktadır.[3] Zaviyenin 1500 – 1584 tarihleri bütün tahrirlerde faal olarak yer almakta olup[4], 1500 yılına ait bu faaliyetler ve Hane halkı istatistikleri Osmanlı arşiv kayıtlarından alınan Tablodan incelenebilir.
Tablo 1: 1518–1584 Tarihleri Arasında Ermenek Kazâsı Kır Yerleşim Merkezleri ve Nüfusu 
  
KÖYÜN ADI
 
BUGÜNKÜ ADI
HÂNEMÜCERRED+CABAMUAF
 151815221555158415181522155515841518152215551584
 AdillerAdiller15181517464130000
 AkmanastırGökçekent49485073171619883314
 AlakiliseAlakilise mah.222537739812701114
 ArnavaYalındal283129838923760014
 BalkasunBağbelen1314101111151131
 BaşdereSarıveliler ilçesi90110962942021392338486
 BaşköyBaşyayla ilçesi53604258192324894133
 Bedene 111289552210000
 BednamHalimiye/Tepebaşı899990259201215355489
 Berat 811312112170000
 BisecikEvsin121919644310000
 BoyalıkBoyalık14201831223414268
 CennePamuklu1825336397207021110
 ÇavuşlarÇavuş2728443982510451301
 ÇimeneAğaççatı35362926131310351121
 ÇukurbağÇukurbağ425136648147754233
 DaranDaran910111011141100
DavdasÜzümlü879581135251241224312 
Dedelü 11141825749121120 
DindebolıKatranlı75847310617164711586522 
EskiceEskice394251668917711230 
EzvendiKayaönü6074861131818281943213 
FariskeGöktepe14162622125540052 
FitIşıklı344038469108542102 
GargaraGüneyyurt555789256282922992338 
GerdeliBozyaka374039618916402201 
GörmelÜçbölük7889941082324171144339 
GünderlerGünder30503050111217754335 
GüzveYerbağı21233035141318407311 
İrnebolıİkizçınar851195185343444861322 
İznebolıElmayurdu5687511689111814814817 
İzvid A.Aşağı Çağlar6978851413537311387356 
İzvid Y.Yukarı Çağlar545753108303120918454 
KazancıKazancı20261716116142321 
Keremüddin 1115141379580020 
KızılcaOrtaköy222210000 
Kızılin 5611163522170000 
LafzaKirazlıyayla505570106525261022219 
LamusEsentepe1211301071832734542186279 
MuhallarÇamlıca28312733856501102 
MulumuKocaşlı273425821586671002 
MuzvadiDumlugöze36413854171515503110 
NedreArdıçkaya424551144217181411145 
PaşakışlasıKışla121213202377181111 
SarumazıÖzlüce49577178102728615130 
Sivricekaya 1216227512490000 
UğurluUğurlu151617271217291111 
UluköyUluköy+Kazancı2932403171712312311 
Yassıcaköy 151818271077323120 
ZaviyeYaylapazarı192635451799301002 
Yekûn 1833214420753535652663748326813288102161 
% Oran 17,0-3,270,41.712.8336.9-3315,957,8 
Kaynak: 1523’te Ermenek Kazâsı Zeâmet ve Tımar Sahiplerinin Listesi (Başbaknlık Osmanlı Arşivi (BOA), Tahrir D. 58, 118, 293, Tapu Kadastro, Kuyûd-ı Kadîme Arşivi (TK) 331)
Mustafa ERTAŞ
Gazeteci, Araştırmacı, Yazar
05 Aralık 2018 – Konya
Kaynak:
[1] Konya Tarihi, İbrahim Hakkı Konyalı s.108-109, Konya Karaman Tarihi, İbrahim Hakkı Konyalı s.61-66 ve Anadolu’da Türk Aşiretleri, Ahmet Refik s.13-55
[2] Türk Ansiklopedisi c.21 s.303, 355, 361
[3] Başbakanlık Osmanlı Arşivi(BOA), İstanbul, Tahrir Defterleri 1, s. 11.
[4] Tapu Kadastro, Kuyûd-ı Kadîme Arşivi (TK) 565, s. 228b; BOA., TD 1, s. 11; BOA., TD 387, s. 261; BOA., TD 1, s. 48; TK. 576, s. 19a.
YAZARLAR SAYFASINA ==>>>
Medya Ermenek Haber Sitesindeyayınlanan makaleleriniçeriği hakkında mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu makalesi yayınlanan yazara aittir.Yayınlanan makale karşılığında yazarlara telif ücreti ödenmez. Yazarlar bunu peşinen kabul etmiş sayılırlar.

Hiç yorum yok:

Yorum Kuralları
Yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret, küfür, aşağılayıcı, küçük düşürücü, pornografik,
ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici,
yorumların her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu yorumcuya aittir.
İsimsiz yazılan yorumlar bir saat içinde sistem tarafından otomatik olarak silinir.

Düzenleme | Copyright © 2013-2019 | MedER |Medya Ermenek
BİZE ULAŞIN