404 | Medya Ermenek Medya Ermenek Sağ Reklam Alanı
Sol Reklam Alanı
Facebookta Paylaş

İNGİLİZ PİSKOPOS E.J. DAVIS’İN ERMENEK GEZİSİ



“İngiliz gezgin Edwin John Davis (1826-1901)’in 1875 yılında Türkiye’ye gerçekleştirdiği seyahati sırasında ziyaret ettiği yerlerle ilgili izlenimleri oluşturacaktır.
İskenderiye’deki İngiliz kurumlarında din adamı (Piskopos) olarak görev yapan E. J. Davis, aynı zamanda güzel sanatlarla ilgili master derecesine sahiptir. Keza ülkesinde Osmanlı atasözleri ile ilgili bir tercüme eser de yayınlamıştır.” [1]

Edwin John Davis,"Türkçe ve Arapça bilmektedir." [2]

“Gezginin de belirttiği gibi bu bölge antik dönemde Kilikya, Lykaonia ve Isauria bölgelerinde yer alır. Bu gezilerini 1879 yılında Londra’da “Life of AsiaticTurkey”adlı kitabında yayımlamıştır.  [3]

“Davis, 1826 yılında İngiltere’de doğmuş, burada dini eğitimini tamamlayarak Mısır’a gitmiştir. Seyahatnamesinin ilk sayfasında yer alan ifadelerinden anlaşıldığına göre gezgin, İskenderiye’deki İngiliz okul ve askeri birliğinde piskopos olarak görev yapmıştır.

Aynı zamanda güzel sanatlarla ilgili master derecesine sahiptir. E. J. Davis’in seyahatnamesinde daha çok Anadolu’nun güneyi ile ilgili bilgiler, tasvirler ve resimler bulunmaktadır.

Seyyah yolculuğuna, 11 Nisan 1875 tarihinde arkadaşları M. Ancketil ve Dr. Neroutsos ile birlikte çıkmıştır.” [4]

“Başlangıçta iki arkadaşıyla dolaşıyorsa da, sonra tek başına macera yoluna sapar. Seyyah olarak adana valisi tarafından verilen bir teskereyle tavsiye mektupları taşımaktadır ki, her gittiği yerde yerel makamlara kendisini usulen kabul etmekle yardımcı olup yanına çavuş gibi korumalar verirler, yoksa onca yolu, o zamanki Anadolu dağ patikalarından geride bırakmış olamazdı, problemsizce, haydutsuzca!

Mezetlü, Mersin, Pompeopolis, Tarsos, Eshab-ı Kef’ten sonra Edwin John Davis yoluna tek başına devam eder. Adana, Osmaniye, Bahçe, Kadirli, Gülek Boğazı, Çiftehan, Ulukışla, Ereğli, İvriz, Ayrancı, Karaman, Madenşehri (Bin Bir Kilise), tekrar Karaman, Göz (?),, Mavga (?),, Mut, Beceh, (?),Balabolu, (?), Ermenek, Altıntaş, Yenikışla, Nunu, (?), Dülgerler, Alata, Merbak Hadım, Asiklar, (?), Elmasun (?), Tekrar Karaman, İbrala, Kra-Koyu, Efrenk (Aslanköy), Gözne, Mersin.

70 gün sürmüş olan bu gezisinde tuttuğu notlardan bazı yer isimleri yazmış olduğu kitabın aşırı tahrip olduğundan okunamamıştır.

İngilizler o senelerde birçok kişiyi Türkiye’deki durumu öğrenmek için bu yörelere gönderdiler. Bunların arasında birçok şahıs yalnız gezme, antika ve klasik kitabeler toplamak için yolculuk yapmışlardır. Bilgi toplamak, İngiliz imparatorluğu haber alma servislerinin dünya çapında ana hedefini teşkil etmektedir. Böyle bir art düşünce belki Davis’te mevcut idi.” [5]

 Gezginin de belirttiği gibi bu bölge antik dönemde Kilikya, Lykaonia ve Isauria bölgelerinde yer alır. Bu gezilerini 1879 yılında Londra’da “Life of AsiaticTurkey”adlı kitabında yayımlamıştır.

Bize göre bu gezinin dört amacı var:

1) Kutsal Kitaplarda geçen bölgeyi görüp St Paul gibi Azizlerin yaşadığı yerleri ziyaret etmek.
2) Antik eserleri belgelemek, Grekçe ve Latince kitabeleri kopya etmek.
3) Yaşayan Ermeni ve Rum gibi yerli Hristiyanların yaşayışları hakkında tespitlerde bulunmak.
4) Ondan 35 yıl önce Hamilton ve Texier gibi gezginlerin gördüğü Isaura’yı (Zengibar) görmek.
Mersin, Adana, Maraş, Kayseri ve Niğde, Karaman ve Konya’nın bazı bölgelerinde 1875 yazında yolculuk eder.  Bu gezmiş olduğu bölgeler Davis’in de söylediği gibi neredeyse her otuz yılda Batılı gezginler tarafından görülüp hakkında yazılar yazmışlardır.

Ancak bölgenin güneyindeki Torosların zirvelerinde bulunan Mut, Ermenek, Hadim ve Bozkır gibi antik Lykaonia, Kilikia ile Isauria arasındaki bölge araştırılmamış, gizemli konumunu korumuştur. İlk kez Batılı biri tarafından bir araştırma olması yönünden Davis’in gezisi önemlidir.

Ardıç, çam ve sedir ormanlarıyla kaplı, kalker kayaların yükseldiği, derin vadilerin yer aldığı, geçişlerin müşkül olduğu bakir doğasıyla bölge ürkütücüdür.
Güneyde sıcak Mersin ve Adana çevresinde kolera salgını görülürken, kuzeyde Konya ovasında özellikle 1873-1874 kışı felaketinin ortaya çıkardığı kıtlık insanları perişan etmişken, bu orta kesimlerdeki yüksek dağlık kesim insanları rahattır.

Kuzeyde hayvanlarını kaybetmiş Bektikler ve Devlehliler(Divle) acından ot, çalı yaprağı, kireç taşı tozu ve kil yemeye mahkûmken buradaki insanlar arpa ve buğday ekmeği bulabilmektedir. Fakat onu şaşırtan Kızılca Kadısının sofrasında yediği kabak ve bulgur pilavıdır. Ona göre burada birinci sınıf Osmanlı zenginlerinin bir lüksü yoktur.

Onun için dikkat çeken bir gözlem de Hristiyan halkla ile Müslümanlar arasında hiç sorun yaşanmamasıdır.

O, tiranik olarak gördüğü Osmanlı devletinin Müslüman ya da gayri Müslim ayırt etmeksizin hepsine baskı uyguladığından söz eder.  Merkezi idare hakkında bu görüşüne rağmen Ermenek, Ereğli, Karaman ve Hadim’de ziyaret ettiği kaymakamlar ona nazik davranmışlardır. Özellikle Paris, İtalya ve Malta’da bulunmuş olan Ermenek Kaymakamı entelektüel yapısı ile onun takdirini toplamıştır.
Fırtınalı bir Mut yolculuğundan Mavga Kalesi üzerinden Ermenek’e gelişini anlatır. Mavga Kalesinin Karamanoğulları yapısı olduğunu belirtir. Bir de planını yapmıştır.

Ermenek’te sakin bir gece geçirir. Güzel güneşli bir sabah uyanmıştır; dinlenmiştir. Paris, İtalya ve Malta’yı ziyaret eden bilgili kaymakamla siyaset konuşması da hoşuna gitmiştir. Ancak çarşıda lokantada kendisine doğal ekmek yapmayı vat eden lokantacının ona ekşimiş kötü bir ekmek yapmasına, fazla para almasına içerlemiştir.

Davis, Karaman’da kendisine gelip yardım isteyen Bekdikler’e para verdiğini söylemişse de pek inandırıcı görülmüyor. Ermenek’te olduğu gibi sürekli, Göksu vadisinde Nuna’da kendisine rehberlik etmesini istediği köylünün bir günlük yevmiyeden daha fazla para istediğini söyleyerek onu yazıtı göstermesi için rehber tutmamış ama bu sefer de yazıt ararken de bir günü gitmiş ve köy odasında İstanbul’dan gelen bir subay ile kalmıştır. Sürekli her yemenin içmenin fiyatı üzerinde durmaktadır.

Davis, Ermenek’te 1200 evin olduğundan, 4000-4500 kişi yaşadığından söz eder.  Bu neredeyse Ereğli’nin iki katıdır. Burada güzel bağlar, bahçelikler vardır. Evler düz toprak damlıdır. Caddeler damların üzerinden geçmektedir.

Dağın eteğindeki Roma dönemi Germanikopolis olarak da adı geçen Ermenek’i neden böyle sarp bir yere kurduklarını sorgulamadan edemez.

Yakın çevrede Akdeniz’den gelen Yörükler yaşar. Ermenek’le Alata arasında sekiz saatlik boş bir arazide yer yer Yörük yaylaları vardı.”[6] derken kitabında Altıntaş olarak geçtiği belirtilmiştir.
07.01.2019
Durmuş Ali ÖZBEK
durmusaliozbek@hotmail.com
Derleme&Araştırma
Dipnot:
[1] Osmed Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi – Journal of Ottoman Civilization Studies Cilt 2, Sayı 2, Ocak 2016 / Volume 2, Issue 2, January 2016, s.61 / İngiliz Gezgin Edwın John Davıs’in Seyahatnamesine Göre XIX. Yüzyılın Son Çeyreğinde Adana ve Çevresi, Gürsoy ŞAHİN,
[2] Kebikeç, sayı 5, 1997, s.221
[3] Prof. Dr. Hasan BAHAR, https://labirenttv.com/ingiliz-din-adami-davisin-1875-karaman-gezisi/3881/?fbclid=IwAR18LI4sEkCjQ1wbCYGhOtCB5MHuafgbLcLj6c_uu7vdafNIWKwWgfbTAeo
[4] Osmed Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi – Journal of Ottoman Civilization Studies Cilt 2, Sayı 2, Ocak 2016 / Volume 2, Issue 2, January 2016, s.61 / İngiliz Gezgin Edwın John Davıs’in Seyahatnamesine Göre XIX. Yüzyılın Son Çeyreğinde Adana ve Çevresi, Gürsoy ŞAHİN,
[5] Kebikeç, Sayı 5, s 222, 223,224,225,226
[6] Prof. Dr. Hasan BAHAR, https://labirenttv.com/ingiliz-din-adami-davisin-1875-karaman-gezisi/3881/?fbclid=IwAR18LI4sEkCjQ1wbCYGhOtCB5MHuafgbLcLj6c_uu7vdafNIWKwWgfbTAeo


YAZARLAR SAYFASINA ==>>>
Medya Ermenek Haber Sitesindeyayınlanan makaleleriniçeriği hakkında mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu makalesi yayınlanan yazara aittir.Yayınlanan makale karşılığında yazarlara telif ücreti ödenmez. Yazarlar bunu peşinen kabul etmiş sayılırlar.

Hiç yorum yok:

Yorum Kuralları
Yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret, küfür, aşağılayıcı, küçük düşürücü, pornografik,
ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici,
yorumların her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu yorumcuya aittir.
İsimsiz yazılan yorumlar bir saat içinde sistem tarafından otomatik olarak silinir.

Düzenleme | Copyright © 2013-2019 | MedER |Medya Ermenek
BİZE ULAŞIN