M|E Medya Ermenek Medya Ermenek
Facebookta Paylaş

نواحئ ارمناك NEVÂHÎ-İ ERMENEK



Manşet Resmi: Osman Ülkümen Arşivinden

Değerli okurlarım; bu yazımda NEVAHİ hakkında kısa bir araştırma notumu paylaşmak istiyorum.

Zaman zaman Nevahi hakkında biliyormuş gibi gözüküp de konuya tam vakıf olmadıkları şeklinde konuşmalar dinledim, yazılar okudum. Bu araştırma notlarım da ‘doğru bilinen yanlışlara cevap veya yanlışları düzeltmedir’ şeklinde de yorumlayabiliriz. Amacım; “ben biliyorum” değildir. Amacım; kaynaklardan araştırmalarımızı, rastladıklarımızı,  bulduklarımızı kaynak göstererek okuyuculara ulaştırabilmektir.

NEVAHİ, Osmanlı Döneminde Ermenek’ten sonra Taşeli yöresinde idari birim yönetim birimi olarak siyasi coğrafyada yer almıştır.
Osmanlıca sözlüğe baktığımızda, NEVAHİ’nin anlamının tekil olarak kullanışında Nahiye, çoğul olarak kullanılışında taraflar, yanlar, nahiyeler olduğu zikredilmektedir. Ancak NEVAHİ ismi Taşeli’ne gelen Türklerin geldikleri yerlerde kullandıkları beraberinde getirdikleri çoğu isimlerden biri olduğu görülmektedir. Nevahi adı, bugün Türk Cumhuriyetleri içinde de aynı isimle yerleşim birimlerinin bulunduğu görülmektedir. O halde şu rahatlıkla söylenebilir. Örneğin; Azerbaycan’ın Nevahi yöresinden gelen Türklerin beraberinde getirdikleri bir isimdir.

Araştırmacı Yazar, Öğretmen Osman Ülkümen’in yaptığı bir gezide gördüklerini şöyle anlatır:
Şirvan’a uğradım. Burada şehrin içinde evlerin yanında petrol çıkaran deveboyunlarını gördüm. Şirvan’dan çıkarken yol üzerinde bir levha dikkatimi çekti. “NEVAHİ” evet dedim Şikari tarihi bir kez daha doğru olduğunu kanıtladı. Çünkü Karamanlıların Ermenilerden ilk aldıkları yer Ermenek idi ve bunun hemen yanında Güneyyurt dolayları tarihi kayıtlarda “Nevahi” olarak geçmekte idi.” [1] demektedir.

Ermenek’in batısında kalan özellikle Ermenek- Bileği mevkiinden batıda kalan büyük vadinin tümüne birden NEVAHİ (Nevahi Goyağı) olarak adlandırılmıştır. NEVAHİ içinde bugünkü Başyayla ve köylerini, Sarıveliler ve köylerini, Ermenek’in Güneyyurt Beldesi, Yukarı ve Aşağı Çağlar Köyleri, Katranlı, Tepebaşı vb. yerleşim birimlerini içine almaktadır.

Nevahi Nizamnamesi

“1876 Nahiye Nizamnamesi
1864 Vilayet Nizamnamesiyle Türk idare sistemi mevzuatında yerini alan ve 1871 Vilayet Nizamnamesiyle de ayrıntılı bir şekilde düzenlenen “nahiye kurumu” bu düzenlemelere rağmen uygulamada yer bulamamıştır. Hatta devlet salnameleri 1871 Nizamnamesinden sekiz yıl sonra kazalara bağlı nahiyelerin isimlerini vermeye başlamıştır.

Uygulamada nahiye yönetimine geçilememiş olmasından dolayı, 11 Rebiulevvel 1293 (6 Nisan 1876) tarihli “Nevahi Nizamnamesi” yayımlanmıştır (Yaman[2], 1940: 214-216).” [3],[4]

“1868-1870’te Konya Vilayeti’ne bağlı olan İç-il Livası’nın mutasarrıflık merkezi Ermenek’tir. Bu yıllarda Ermenek sınırları içinde Nevahi adlı bir nahiye yer almaktadır.” [5]

“Ermenek Kazası’na 1872-1873’te Ermenek merkez ve Nevahi adında iki nahiye bağlı olup kaza sınırları içinde 64 köy bulunmaktadır. Kaza merkezi olan Ermenek’in beş mahallesi mevcuttur. Aynı zamanda İç –il Redif Taburu’nun da merkezi Ermenek’tir. Kazada 2.509 hanede 11.628 kişilik bir nüfus yaşamaktadır (AVS, 1289: 107-108). 1873-1874’te Ermenek’e bağlı 58 mahalle ve köy bulunmaktadır (AVS, 1290: 143).” [6]

 “Nevahi Nahiyesi’ne de düzenli olarak nahiye müdürleri atanmıştır.

1873-1874’te Nevahi Nahiyesi müdürü Ahmed Hilmi Efendi’dir (AVS, 1290: 102). 1876-1877’de nahiye müdürü Mustafa Efendi iken nahiyede kâtip Ahmed Efendi’dir (AVS, 1293: 127; AVS, 1294: 124).

1878-1879’da nahiye müdürü İbrahim Efendi olurken kâtip değişmemiştir (AVS, 1296: 190).

1879-1880’de Nahiye müdürü Mustafa Hulusi Efendi, iken kâtip Ahmed Efendi’dir (AVS, 1297: 121).

1891-1892’de Nevahi müdürü İbrahim Efendi (AVS, 1309: 132),

1900-1903’te nahiye müdürü Mehmed Salih Efendi, Mal kâtibi Adil Efendi’dir (AVS, 1318: 217; AVS, 1320: 217),

1906’da nahiye müdürü Ahmed Salih Efendi, kâtip Selahaddin Efendi’dir (KVS, 1322: 84).” [7]

“1876’da Nevahi Nahiyesi Tapu Kâtibi Ahmed Bican Efendi, Sandık Emini İbrahim Edhem, nüfus mukayyidi Ali Efendi görevlendirilmiştir (AVS, 1293: 127).
1877’de Nevahi Nahiyesi Tapu Kâtibi Hâfız Ahmed Efendi (AVS, 1294: 124),

1879-1880 Süleyman Efendi’dir (AVS, 1297: 121).

Nüfus İdaresi’nde 1890-1895’te memur Hacı Süleyman iken kâtip Mehmed Nuri Efendi’dir (AVS, 1308: 122; AVS, 1309: 130; AVS, 1312: 193).

1900-1903’te Memur Hasan Sami Efendi, kâtip Abdülkerim Efendi’dir (AVS, 1318: 216; AVS, 1320: 215), 1906’da Memur İbrahim Fehmi Efendi, kâtip Abdülkerim Efendi’dir (KVS, 1322: 81).” [8]
Davdas - Üzümlü (Alıntıdır)

1922 yılında Davdas Nahiyesine bağlı köylerin sıralaması kaynakta sıralandığı ve yazıldığı ad üzere buraya alındı.

Davdas Nahiyesine bağlı köyler: Yukarı İzvid, Aşağı İzvid, Ala Kilise, Gargara, Dize Yol, Başköy, Lafza, Kışla, Yeniceköy, Kirve, Büyük Karapınar, İzne Yol, Halimiye, Boyalık, Çene, Gözde, Dere [9] olmak üzere 17 köydür.

1928’de Merkez nahiyesinde 16 köy varken Ermenek’te 15 mahalle, Halimiye –Davdas nahiyesinde 16 köy bulunmaktadır. Davdas Nahiyesi adı yerine Halimiye adının da kullanıldığı görülmektedir. Nitekim Davdas ve Halimiye köyleri bu nahiye sınırları içindedir.” [10]

1928’de Davdas ve Halimiye nahiyesinden söz edilmektedir. Akabinde Halimiye Nahiyesi olarak zikredildiğinden 1928 yılında nahiyeliğin Davdas’tan Halimiye’ye geçtiği ortaya çıkmaktadır.

 Halimiye - Tepebaşı
(Resim-Alıntıdır)

“Halimiye Nahiyesi’nde; Aşağı İzvid, Ala Kilise, İznebol, Başköy, Büyük Karapınar, Çine, Halimiye, Davdas, Dindebol, Gargara, Kışla, Kerde, Kuzve, Lafza, Nadire ve Yukarı İzvid köyleri bulunmaktaydı.”[11]


NEVAHİ’in yönetim merkezi 1876 Nevahi Nizamnamesi ile Davdas olmuş, daha sonra 1928 yılında nahiyelik yönetimi Halimiye’ye geçtiği görülmektedir. 26.12.2019
Durmuş Ali Özbek
durmusaliozbek@hotmail.com
Not: Bu yazı Barış Sarıköse'in, XIX. Yüzyıl Sonlarında ve XX. Yüzyıl Başlarında Ermenek’in İdarȋ Yapısı, makalesinde yola çıkılarak hazırlanmıştır.


[1] https://www.facebook.com/oulkumen?__tn__=%2CdC-R-R&eid=ARCzOdpAojRo3n8jDvrT3OIyT0Twqr_alXrZQ6-inHHDd7u9goEVeOBN9pt9Z6Us3j4rHSyFedHNJkRE&hc_ref=ARQND3s3_z_XG6e0oOlEiWoLgYalUu6cwNXzJco5WdGcaJYXZ17qXad-YbRSnbOIPJA&fref=nf
[2] Yaman, T. M. (1940). Osmanlı _mparatorlugu Mülki _daresinde Avrupalılasma Hakkında Bir Kalem Tecrübesi, _stanbul, Cumhuriyet Matbaası.
[3] Nazım KARTAL, Tanzimat’tan Cumhuriyete Osmanlı’da Mülki İdare, s.16
[4] Barış Sarıköse,XIX. Yüzyıl Sonlarında ve XX. Yüzyıl Başlarında Ermenek’in İdarȋ Yapısı s.703
[5] (Sarıköse, 2013: 114-115). Barış Sarıköse,XIX. Yüzyıl Sonlarında ve XX. Yüzyıl Başlarında Ermenek’in İdarȋ Yapısı s.703
[6] A.g.e. s.705
[7] A.g.e. s.705
[8] A.g.e. s.707
[9] A.g.e. s.709, 710
[10] (Dahiliye Vekaleti, 1928: 10). / A.g.e. s. 710
[11] (Dahiliye Vekȃleti (1928, 833-834). Son Teşkilat-ı Mülkiyede Köylerimizin Adları. İstanbul: Hilal Matbaası.). / A.g.e. s. 710

YAZARLAR SAYFASINA ==>>>
Medya Ermenek Haber Sitesindeyayınlanan makaleleriniçeriği hakkında mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu makalesi yayınlanan yazara aittir.Yayınlanan makale karşılığında yazarlara telif ücreti ödenmez. Yazarlar bunu peşinen kabul etmiş sayılırlar.

Hiç yorum yok:

Yorum Kuralları
Yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret, küfür, aşağılayıcı, küçük düşürücü, pornografik,
ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici,
yorumların her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu yorumcuya aittir.
İsimsiz yazılan yorumlar bir saat içinde sistem tarafından otomatik olarak silinir.

TEFRİKA ROMAN

YAKINDA BURADAN YAYINLANACAK

sanalbasin.com üyesidir
Düzenleme | Copyright © 2013-2020 | MedER |Medya Ermenek
BİZE ULAŞIN
ghs.google.com