M|E Medya Ermenek Medya Ermenek
...
Facebookta Paylaş

BİR ÇUVAL UN 9 EV DEĞİŞTİRMİŞ

Önceki Bölümler:


ERMENEK YÖRESİNDE YAŞANMIŞ SALGIN HASTALIKLAR (1)

YUKARI ÇAĞLAR SALGIN HASTALIK MEZARLIĞI


BİR ÇUVAL UN 9 EV DEĞİŞTİRMİŞ

“Bir Çuval Un 9 Ev Değiştirmiş.” Bu söz Yukarı Çağlar Köyünde zaman zaman sözlü anlatımlarda söylenir, ne için söylendiği pek bilinmezdi. Bu sözün ifade ettiği anlamı araştırınca Yukarı Çağlar Köyünde yaşanan bir salgın hastalıkta 9 hanenin tümünün kırıldığı sonucuna ulaştım. 9 hanede kaç kişi öldü ve tarih ise bilinmiyor.

Ermenek yöresinde 1847-1848 yıllarında ilk salgın kayıtlarının varlığı karşımıza çıktığı görülür. Bundan önce salgın yaşanmamış mıdır, elbette yaşanmıştır. Bilmediğimiz tarihler ise bakarsınız bir gün arşivlerinden çıkabilir, her bir belgenin ortaya çıkışı ile her şey aydınlanıverir.

Kadınlar Defin Yapmış

“Kadınlar Defin Yapmış.” Evet, bu söz de Yukarı Çağlar Köyünde söylenir ama içerdiği anlamlar fazla irdelenmediği görülür. “Bu söz neden söylenir?” diye sorsanız; “Ne bileyim işte, büyüklerimiz söylerdi, bizde söylüyoruz.” deyiverirler. Doğruluk payının olduğu şu an ki tarihsel veriler ışığında oldukça mümkün gözükmektedir. 
Mesela yörede yaşanan büyük bir frengi salgınından erkekler ölmüş olamazlar mı? Gayet muhtemel. 
Sonuçta erkeklerin azalması ile kadınlar cenaze taşımış olabilirler, defin işlemlerine de katılmış olabilirler. Bu olayın yaşandığı yıla dair henüz ortaya resmi bir belgesi çıkmamıştır. Benim yaptığım ise sadece sözlü kültür içinde kalan gerçeğin gelecekte gün ışığına çıkarılmasına bir kapı aralamaktır.

İlk Kadın Muhtar

Arif Gelin lakaplı Arife Ünlü muhtar olan kocasının Kurtuluş Savaşı yıllarında seferberliğe çağrılması, köyde muhtarlık yapabilecek erkeğin kalmaması sonucunda muhtarlık yapan Türkiye’nin ilk kadın muhtarıdır. “Erkeğin kalmaması ne demek?” diye sorarsanız bu köy 85 şehit vermiş bir köy olup, “Taşeli Şehitler Anıtı” bu sebepten Yukarı Çağlar, Elleztepesi üzerine yapılmıştır. Bu böyle olunca kadınların bir salgın hastalık sonrası defin işlemlerini yapması oldukça muhtemeldir.

Hâlâ “Erkeğin kalmaması ne demek?” diye düşünürseniz yaşanan bir frengi salgını sonrası erkeklerden büyük bir çoğunluğunun ölmüş olabileceği konunun anlatımını destekler mi acaba?

Frengi Salgını

“İçel sancağına bağlı olan Ermenek ve Selendi (Gazipaşa) kazalarında zuhur eden frengi hastalığının askerlere sirayetinin engellenmesi için gerekli tedbirlerin alınması istenmiştir. Bu bağlamda Ermenek’te 447 kişi, doktorlar tarafından muayene edilmiştir.

20 Haziran 1847’de hastalık görülen Ermenek ve civarına 1.500’er kuruş maaşla bir doktor gönderilmiştir. Zira özellikle bu günlerde çocuklar arasında yaygın olan çiçek hastalığı da ölümlere neden olmaktaydı.

Erzak ve aşı ile beraber Tarabya Hastanesi doktorlarından Doktor Dimitraki ile Mekteb-i Tıbbiye öğrencilerinden Mustafa, gönderilmiştir (BOA, İ.MMS., 102/2217).

6 Temmuz 1847’de Ermenek ve Selendi’de (Gazipaşa) zuhur eden frenginin halk arasında yayıldığı, erkekler ve askerler arasında hastalığın yaygın olduğu, ayrıca çocuklar arasında da çiçek hastalığı devam ettiğinden iki doktor gönderilerek gerekenin yapıldığı İçel Mutasarrıflığı tarafından nezarete bildirilmiştir (BOA, A.MKT., 89/24).

Hastalık günden güne arttığından tabip ve amele gönderilmesi talepleri daha sonraki aylarda da gelmeye devam etmiştir.

10 Ağustos 1847’de bir doktor ile iki işçi gönderilmiştir. İşçilere altışar yüz, eczacıya ise 500 kuruş verilmesi uygun görülmüştür (BOA, İ.MVL., 106/2404).

27 Eylül 1847’de İçel sancağına bağlı Ermenek ve Selendi kazalarına çiçek ve frengi hastalıklarının tedavi edilmesi için fazla doktor tayini talep edilmiştir (BOA, MVL., 52/40).

Fakir ve muhtaç durumda bulunan ahalinin hastalıkla mücadele masrafları için bölgeye para da gönderilmiştir.

21 Mayıs 1848’de İçel’e bağlı olan Ermenek ve Selendi’de devam eden hastalık için gönderilen 1.250 kuruş, ahalinin büyük çoğunluğu aciz olduğundan onların ilaçlarına sarf edildiği Maliye Nezaretine bildirilmiştir (BOA, A.MKT.MVL., 11/52).

10 Ağustos 1848’de Ermenek ve Selendi’de devam eden salgın için 1.240 kuruş daha gönderilmiştir.

3 Eylül 1848’de Ermenek ve Selendi’ye hastalar için gönderilen 1.240 kuruşun ödendiği belirtilmiştir (BOA, A.MKT., 143/46; 145/56).

3 Mayıs 1901 tarihli Adana sıhhiye müfettişliği tarafından düzenlenen cetvele göre Mersin’in kazalarında frenginin devam ettiği görülmektedir.

16 Şubat 1902’de Islâhiye, Ermenek, Bahçe ve Mut kazalarında ortaya çıkan frengi salgınları için gerekli tedbirler alınmaya devam edilmiştir (BOA, DH.MKT., 2588/114).” (1)

Çiçek Salgını

Kazalarda çiçek hastalığı ile mücadelede hastalık görülen yerlere hemen doktorlar tayin edilmiştir. Doktor, aşıcı gibi görevlilerin maaşları yanında aşı ve ilaç masrafları da devletçe karşılanmıştır.

“14 Nisan 1902’de Ermenek ve Anamur kazalarında çiçek aşısı yapılan çocukların miktarına dair bilgiler Adana valiliğine gönderilmiştir (BOA, DH.MKT., 479/9;2149/17; 2306/85; 2486/60).

Bu bilgilerden yapılan çiçek aşılarının düzenli olarak Adana valiliği, Sıhhiye ve Dâhiliye Nezaretlerine bildirildiği anlaşılmaktadır.” (2)


Durmuş Ali ÖZBEK
surmusaliozbek@hotmail.com
Kaynaklar:

(1)Selma Turhan Sarıköse, XIX. Yüzyılda Çukurova’da Doğal Afetler Ve Salgın Hastalıklar, Konya- 2013 Doktora Tezi
(*) Abdullah Öztürk’ten de babasından duyduğu bilgiler yazıya kaynaklık etmektedir.
(2) Selma Turhan Sarıköse, XIX. Yüzyılda Çukurova’da Doğal Afetler Ve Salgın Hastalıklar, Konya- 2013 Doktora Tezi
Ayrıca; Xıx. Yüzyılda Osmanlı’da Çiçek Salgınları Ve Çiçek Hastalığı İle Mücadele , Burcu Mercan, Ağustos – 2017, Yüksek Lisans Tezi, S.39 karşılaştırma yapılmıştır.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), A.} MKT (Sadaret Mektubî Kalemi Mühimme Kalemi Odası) 89/24 (27 Recep 1263/11 Temmuz 1847).

İLGİLİ MAKALELER:

ERMENEK YÖRESİNDE YAŞANMIŞ SALGIN HASTALIKLAR (1)

YUKARI ÇAĞLAR SALGIN HASTALIK MEZARLIĞI



YAZARLAR SAYFASINA ==>>>
Medya Ermenek Haber Sitesindeyayınlanan makaleleriniçeriği hakkında mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu makalesi yayınlanan yazara aittir.Yayınlanan makale karşılığında yazarlara telif ücreti ödenmez. Yazarlar bunu peşinen kabul etmiş sayılırlar.

Hiç yorum yok:

Yorum Kuralları
Yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret, küfür, aşağılayıcı, küçük düşürücü, pornografik,
ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici,
yorumların her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu yorumcuya aittir.
İsimsiz yazılan yorumlar bir saat içinde sistem tarafından otomatik olarak silinir.

Düzenleme | Copyright © 2013-2020 | MedER |Medya Ermenek
BİZE ULAŞIN
ghs.google.com
ghs.google.com