M|E Medya Ermenek Medya Ermenek
...
Facebookta Paylaş

HARANI VE TORCUZADENİN YAYLADA DONAN DEVELERİ


 Eskişehir ve Afyonkarahisar’a düşman istihkam etmiş etrafını Osmanlı askerleri muhasara edip yer yer ufak, nokta muharebesi oluyormuş.

Buralara gelen, Ankara’da yayınlanan hükumetin görüşlerini yansıtan gazetelerin havadisine göre Yunan milletvekilleri barışa bir çare aramakta bulunduklarını yazıyordu.

Geçen sene tarım ürünleri tarihçesine yazılmıştı.

Kırkkuyu adlı yaylağı Anamur’un Köyne Bahşiş Aşiretinden bazıları evvelki ve giden senelerde biraz ziraat edip mahsul almışlardı.

1337 / 1921 senesinde bu aşiretlerin çoğu fazlaca ziraat etmişler, baharın yağmurun çokluğuyla külliyetli mahsul meydana gelmiş.

İhtiyaç fazlası satılık buğday, arpa hasılatı kaldırmışlar, 200 yük miktarı samanı Akmanastır’dan (Gökçekent) ve Kazancıdan halk getirdiler. Hatta Ermenek’ten de getirmişler.

13 tTşrin-i evvel (Ekim 1921) ve 30 Eylül Rumi takvimi gecesi şiddetli soğuk ve ayaz olup mısır tarlaları ile pamuklar ve diğer sebze ve meyveler donduğundan çok telef oldu.

Hele Deli Alilerde pamuktan hiçbir hasat alınmadı. Çayın kenarında Biladan ağaçlarının yaprakları ateş yalangısına uğramış gibi yanıp kurudu, bazı yerlerde sularda kesilme oldu.

Ve yine 19 Kasım 1921 Salı günü şiddetli boranla kar fırtınası oldu.

Karaman’a giden posta ve yolcular Yellibel’de çok sıkıntı çekmişler. Üç dört kişi de donup telef oldu. Yayla taraflarında, Yellibel’de çok fazla kar olduğu, Sertavul belinde de on kişinin donup telef olduğu haberi alındı.

Bu mevsimde karadut ağacının ve sair ağaçların yaprakları sararıp hazan olur. Sonra dökülür idi. Karadut ve sair ağaçların yaprakları ateş alevinde yanmış gibi oldu. Bu mevsimde böyle ayaz soğuk olduğu görülmemiş idi. Gerçi geçen sene bu mevsimden sonra kar yağmış ise de gerek ağaçlarda, diğer sebzelerde ve mahsullerde ziyan olmadığı gibi soğuğun tesiri ile hiçbir canın telef olduğu duyulmamıştı.

1288 / 1871 tarihlerinde Kasım günlerinden evvel değirmene taş götürmek üzere Balkusan yaylasına Ermenek’ten 8 - 10 kadar deve, 8-10 kadar katır gitmiş imiş Taşlıkta gece kar fırtınası olmuş, 4 - 5 deve, 3 - 4 katırın telef olduğunu çocukluğumda duymuştum.

Ve hem de o vakitte bizim ve Torcu Zade Hacı Hüseyin Ağa namında bir zatın develerimiz var idi. Giden develer onlar idi. Bizim bir, Hacı Hüseyin Ağanın üç devesi, Hacı Sait Efendinin 22 katırı ve Haranı’nın da katırları donup telef olduğu, başında bulunan deveci ve katırcıların selamet geldiğini söylerlerdi.

O vakitten beri bu mevsimde böyle bir kar fırtınası olduğunu işitmemiştik. Anadolu’nun kuzey taraflarında kışın fazla olduğu anlaşılıyor idi.

Koçhisar tarafında bazı yerlerin düşmanlarca işgali ile ve hükumetin ihtiyacından dolayı nakil araçları için develere el konulduğundan tuz gölüne deveci gidip tuz getirmediklerinden Karaman’a da tuz gelmediğinden tuzun okkası Karamanda on iki hatta 15 kuruşa kadar çıkıp Ermenek’te on sekiz, yirmi kuruşa kadar satıldı.

Hiçbir kimse tuz ihtiyacını göremediler. Anamur’da on ve on iki kuruş olduğu bilinse de nakliye meselesi, kiracı bulunmadığı için fiyatlı idi.

Mesai şirketi hükümet vasıtası ile özel adam gönderip iki vagon tuzu Karamana göndermişler, buraya naklettirdiler. On altı kuruşa satmaya başladılar. Ve sonra on beş kuruşa sattılar.

Konya ve bazı bağlı yerlerde deprem olmuş.

24 Muharrem 1340 / 27 Eylül 1921 pazartesi günü saat 5 buçuk sıralarında yarım dakika devam etmiş. Bazı ufak tefek hasarı mucip olmuş. Aynı saatte Akşehir kazasında olmuş ve aynı zamanda Ilgın kazasında şiddetli vuku bulmuş ve bir dakika devam etmiş. Sonra ara ile dört defa sık surette tekrar etmiş. Birçok evlerin duvarları yıkılmış ve bir hayli oralarda çatlaklar husule gelmiş. Ve Ilgın kaplıcasının hamamı çatladığı gibi kaplıcanın suyu %40 derece artmış ve kırmızı renkte akmış. Sonra yavaş yavaş sular azalıp asıl rengini bulmuş. Hamam harap olmuş ve Ilgının Çavuşçu köyü evleri tamamen harap olduğu, Argıthanı nahiye merkezinin dörtte üçünün yıkılmış olduğu, iki erkek, iki kadın, iki erkek çocuğu, bir kız çocuğu enkaz altında kalarak vefat etmiş olduklarını Konya’da yayınlanan Babalık gazetesinin 28 Eylül 1337 / 28 Eylül 1921 tarihli nüshasında okuduk.

Depremin tesiri ile Azari köyü istasyon binasının çatısı yarılarak kiremitleri dökülmüş ve bir su değirmeni kısmen, on hane tamamen yıkıldığı, Konya’ya altı saat mesafedeki Mecidiye köyünde atmış hane, bir cami tamamen yıkılmış olduğu, Akşehir’de altı saat mesafede Kokari köyünün haneleri de tamamen tehlikeli surette çatladığı, bir duvarın enkazı altında üç kişi kaldığı, yine Akşehir’in üç saat mesafede ki Erdoğdu köyünde on hane ve dört saat mesafedeki Meslek köyünde 8 hane yıkılmış diğer hanelerin duvarları çatlamış olduğu, Mecidiye (…) köylerinde mevcut dokuz kadın enkaz altından ölü çıkarılmış, Ak mahallede 106 … mahallesinde 90, Turan mahallesinde 74, iskan mahallesinde elli yedi, Argıt mahallesinde 48, Türkmen mahallesinde 128 ki toplamda 500 hane, 3 medrese, 3 cami, 4 mescit yıkılmış, kalan elli kadar evden bazılarının duvarları çatlamış ve bazıları temellerinden oynamış olduğu Ankara’da yayınlanan Hakimiyet-i milliye gazetesi 11 teşrin-i evvel 1337 / 28 Eylül 1921 tarihli nüshasında yazıyordu. Her taraftan yardım toplanıp gönderilmiş Ermenek’ten de yardım gönderildi.


Kaynak: Remzi ve Mehmet Tüzün’ün babaları Ermenekli Hüseyin Ağanın (Tüzün) tuttuğu notlar.

Belgeler: Osmanlıca olarak Dr. Alaeddin Atalık’ın babası merhum Vacit Atalık

Sadeleştiren: ا ب ج ile ABC arasında köprü, Arşiv uzmanı – Gazeteci - Yazar: Mükremin Kızılca

YAZARLAR SAYFASINA ==>>>
Medya Ermenek Haber Sitesindeyayınlanan makaleleriniçeriği hakkında mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu makalesi yayınlanan yazara aittir.Yayınlanan makale karşılığında yazarlara telif ücreti ödenmez. Yazarlar bunu peşinen kabul etmiş sayılırlar.

Hiç yorum yok:

Yorum Kuralları
Yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret, küfür, aşağılayıcı, küçük düşürücü, pornografik,
ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici,
yorumların her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu yorumcuya aittir.
İsimsiz yazılan yorumlar bir saat içinde sistem tarafından otomatik olarak silinir.

Düzenleme | Copyright © 2013-2021 | MedER |Medya Ermenek
BİZE ULAŞIN
ghs.google.com
ghs.google.com