M|E Medya Ermenek Medya Ermenek
Facebookta Paylaş

ERMENEK İSMİNİN KÖKENİ NEREDEN GELMEKTEDİR

  

Ermenek, Orta Torosların Taşeli bölgesinin merkezinde yer almaktadır

  Bugün birçok kişi Ermenek ismine bakarak kökeninin nereden geldiğini bilmedikleri için çoğu insanın zihnini kurcalamakta,  yanlış anlaşmalara sebebiyet vermekle beraber yanlış yorumları da beraberinde getirmektedir.

  Bu yanlış anlaşılmalar ve yorumlar neticesinde geçmişte şehrin Ermenilerin yaşadığı bir yer olarak görülmekte,  ismininde onlar tarafından verildiği gibi bir algı oluşmasına sebebiyet vermiştir.

   Ermeni coğrafyacısı (inciciyan) şehrin isminden de  yola çıkarak burada Ermenilerin yaşadığını adının da onlar tarafından verildiği gibi yanlış bir iddiada bulunmuştur.(1)

   Ermenek ve çevresi, Anamur sahillerine kadar XII. asrın sonlarına doğru  Halgam adlı bir baronun yada tekfurun hakimiyetinde olduğunu görülmektedir( 2)

  Kilikya  Bölgesi yüzyılı aşkın bir süre Ermeni hanedanlıkları hakimiyeti altında kalmış olmasına rağmen Ermenek ve çevresinde de  herhangi bir Ermeni yerleşmesi ve etkinliği de söz konusu değildir.

  Bu uzun süre zarfında Ermenilere ait bir yerleşim yeri veya kalıntılarının olabileceği düşüncesi insanların  zihinlerini  kurcalamış olmalı ki özellikle Balgusandaki Karamanoğulları türbesinin mimari tarzından da yola çıkarak burasının manastır olarak yapıldığı görüşü dile getirilerek   Karamanoğullarının bölgeyi ele geçirmesiyle birlikte buranın da bir külliyeye dönüştürülme ihtimali üzerinde  durulmakta  ve bu görüşlere  destek olarak ta türbe çevresindeki mezarlıkta çıkan taşların üzerindeki  yazıların(!) Ermenice olduğunu ve Balgusandaki köy evlerinde kullanılan taşların da bu yapının eski kalıntılarından kullanıldığı görüşüne yer verildiğini görmekteyiz (3)

   Bu  görüşleri şu ana kadar destekleyecek herhangi bir belge yada bir  kanıt bulunmamasına rağmen,  yine de her zaman bir parantez açmak yerinde olur;  hem tarih bilimine hemde eleştirelere karşı

   Türbenin restorasyon aşamasında yenilendiği ve aslî yapısının korunmadığı yönünde de eleştiriler söz konusudur.(4)

   Geçmişten günümüze kadar bir çok araştırmacı, yazar ve konunun uzmanı olanlarda dahil olmak üzere Ermenek ( Germanikapolis) isminin nereden geldiği sorusuna açıklık getirmeye çalıştıkları görülmektedir.

   Özellikle Guinet,  Ermenekte gördüğü bir yazıtta Germanigus  isminin geçtiğini öne sürmektedir.  Guinet " Ermenilere karşı gönderilen Germanigus bu kenti 17 yılında kurdu" ifadelerine yer verirken,  Guinetten sonra Ermenekte araştırmalarda bulunan Heberdey ve Vilhelm tarafından bahsi geçen yazıtın tespit edilememesi neticesinde, yazıt hakkında kuşkularını dile getirdiklerini ifade eden  Mehmet Alkan, bahsi geçen bu yazıt hakkında kendisininde  terettütlerini dile getirmekte, Kentin ismininde Germanikus  ünvanı taşıyan üç imparatordan ( Galigula, Gladius ve Nero) biri olan  Galigula adına verildiği  görüşünü destekler niteliktedir (5 )

   Osman Doğanay ise Ermenek araştırmaları esnasında tespit ettiği ve harfleri eksik bir yazıtın Guinet,  Heberdey ve Vilhelm'in  bahsettiği yazıtın bu olabileceği  görüşünü dile getirmekle(6) beraber, Kentin, M.S.17  yılında kurulduğu ibaresine karşı çıkarak, adının bu tarihte  Germanikapolis olarak  değiştirildiği görüşüne yer vermektedir. (7)

   İngiliz arkeolog Ramsay, Germanikapolis isminin M.S.38 yılında Komagene kralı  IV. Antiokhos tarafından verildiği öne sürmektedir(😎. 

    Mükremin Kızılca: Germanikopolis kelimesindeki NİK'i dil kurallarına aykırı  bularak  Nak'a dönüşmesini zorlama bir dönüş olarak görür ve ismin İrem nak'tan bozma Erme(nak)nek'e dönüşmesini kuvvetle muhtemel bulur.(9)

   Şehrin, Selçuklular, Karamanoğulları ve Osmanlı kaynaklarında da Erminâk, irmenâk ve  Ermenâk gibi isimlerle kaydedildiği görülmektedir.(10)

   Halit Bardakçı: Ermenek, M.S 30 yılına kadar maras - marassa - maraspolis olarak bilinen Ermenekin  bu tarihten sonra kumandan Germanikus'a  izafeten bu ismin verildiğini yazar.(11)

   Hasan Şimşek ise Ermenek isminin Romalı komutan Germanicus'tan geldiğini aklayakın bulur ve önemli görüşün bu olduğu vurgular.(12)

   Roma, imparatorluk döneminin başlangıcında gücünü tam olarak hissettiremediği, hakimiyetini sağlayamadığı karışık ve kontrolü güç olan bölgeleri kendine tâbi güçlü vasal krallar hakimiyetine bırakarak elde tutma yoluna gitmiştir.

   Bunlardan biri de imparatorluğun uzak bir köşesinde bulunan 'dağlık kilikya'  karmaşık ve kontrolü oldukça zor bir bölge olmasından dolayı imparator Gaius ( Galigula) tarafından  M.S 38 yılında  Kommageneli kralı lV. Antiokhos epiphanes'e ovalık ve dağlık kilikya Bölgesini  bırakır.

   IV. Antiokhos, Kilikya bölgesinde bulanan bir çok şehri yeniden imar ederek bölgenin canlanmasını sağlar  ve şehirlere yeni isimler verme yoluna gider bunlardan biri de  Ermenek ( Germanikapolis)tir. Bunlara ilaveten yeni şehirlerde kurduğu bilinmektedir.

   Karısı lotape adına kurduğu Fhiladelphia antik kenti (gökceseki - imsi ), Eirenepolis antik kenti ( yukarı irnebol) ve  ovalık kilikya'da bulunan Neronias (imparator Nero'yu onurlandırmak için kurduğu ve ismini verdiği) antik kenti bunlardan bazılarıdır.

   IV. Antiokhos, kendine bu toprakların hakimiyetini veren İmparator Galigula' ya bir şükran nişanesi olarak bölgenin merkezi konumunda olan Ermenek  şehrine  imparatorun sıfatı olan Germanikus isminin verildiği de  kuvvetle muhtemel görülmektedir.

  Yukardaki görüşlerden biride M.S.17  yılına tarihlenen  bahsi geçen tartışmalı  yazıtla birlikte aynı tarihlerde doğuda bulunan Roma Komutanı Germanikustan dolayıda bu görüş  güç kazanmış gibi görülmektedir.

   İremnak ismi ise  Özellikle 9. yüzyılda zaman zaman Bizanslılarla Abbasiler arasında  el değiştiren Kilikya ve taşeli bölgesi,  Abbasilerin elinde bulunduğu dönemde suların bolluğu ve  yeşillikler içinde bulunan Ermenek coğrafyasına bakılarak,  cennet bağları ( İrem Bağları)  anlamına gelen İremnak ismi de zaman zaman kullanıldığı görülmektedir.

   Günümüzde tartışmalara konu olan Ermenek isminin kökeni, Roma Devletini Cumhuriyet döneminden imparatorluğa taşıyan Avgustus'un yeğeni olan Komutan Germanikus'tan gelsin yada  Germanikus'un  oğlu olan imparator Galigulanın ünvanı olan Germanikus'a izafeten verilsin netice olarak  diyebiliriz ki  Ermenek isminin kökeninin Germanikus - Germanik'o- polis  kelimesinin   günümüze kadar değişim geçirerek geldiğini görmekteyiz.

Mustafa PAK

1 - Bardakçı, Halit, Bütün Yönleriyle Ermenek,

    s. 8, 1976

2 - Tekirdağ, Şehabettin, İslam Ansiklopedisi, Ermenek maddesi cilt.4 - s.316

3 - Mehmet bildirici, Karaman - Ermenek Balgusan Köyü.

4 - Bakınız: Ertaş, Mustafa, Mehmet Bey'in adı balgusanda yazılı Medya Ermenek 27 Mayıs 2017; Bildirici, Mehmet, Karaman - Ermenek Balkusan Köyü 

5 - Alkan, Mehmet, Ermenek ( Germanikapolis) ve Egemenlik Alanında Epigrafik Araştırmaları ve günümüze gelen kültürel izleri, Ermenek ve Çevresi Sempozyumu, s.15

6 - Doğanay, Osman,  Ermenek ve Yakın Çevresindeki Antik Yerleşim Birimleri, s.102 - çizgi kitapevi, 2005

7 - Doğanay, Osman, İsauri Bölgesi Kaya Mezarları ve Ölü Gömme Gelenekleri, s.26. çizgi kitapevi, 2009

8 - prof. Ramsay, Anadolu'nun Tarihi  Coğrafyası, s.414 İstanbul 1960

9 -  Kızılca, Mükremin, Ermenek adının kaynağı üzerine - Medya Ermenek 2 Şubat 2017

10 - Gök Bilal,  Ermenek Kazası ( 1500 - 1600) s.6. Malatya 2006

11 - Bardakçı, a.g.e. s.81 

12 - Şimşek, Hasan,  Ermenek adının tarih içindeki sekillenişi /Karaman'ın sesi, 20 Haziran  2017


YAZARLAR SAYFASINA ==>>>
Medya Ermenek Haber Sitesindeyayınlanan makaleleriniçeriği hakkında mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu makalesi yayınlanan yazara aittir.Yayınlanan makale karşılığında yazarlara telif ücreti ödenmez. Yazarlar bunu peşinen kabul etmiş sayılırlar.

Hiç yorum yok:

Yorum Kuralları
Yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret, küfür, aşağılayıcı, küçük düşürücü, pornografik,
ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici,
yorumların her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluğu yorumcuya aittir.
İsimsiz yazılan yorumlar bir saat içinde sistem tarafından otomatik olarak silinir.

Düzenleme | Copyright © 2013-2021 | MedER |Medya Ermenek
BİZE ULAŞIN
ghs.google.com
ghs.google.com